Қазақша түсіндіреміз

Түрік әліпбиі: әріптер мен алғашқы сөздер

Түрікше оқуды бастағанда таныс әріптерді автоматты түрде қазақша немесе ағылшынша оқымаңыз. Алдымен I/İ, C/Ç, S/Ş жұптарын ажыратып үйренеміз.

A112 минутЖаттығулармен

Әліпбиде 29 әріп бар

Түрік әліпбиі: A, B, C, Ç, D, E, F, G, Ğ, H, I, İ, J, K, L, M, N, O, Ö, P, R, S, Ş, T, U, Ü, V, Y, Z. Дауысты әріптер: a, e, ı, i, o, ö, u, ü. Қалғандары — дауыссыз әріптер.

Q, w, x түрік әліпбиіне кірмейді. Олар шетелдік есімдерде немесе бренд атауларында кездесуі мүмкін. Y әрпі «й» дыбысына жақын, ал c ағылшын тіліндегідей «с» немесе «к» болып оқылмайды: ол «дж» дыбысына жақын.

yolжол
camәйнек
çayшай

Нүктесі бар және нүктесіз әріптер

I әрпінің кіші түрі — ı. İ әрпінің кіші түрі — i. Бұлар бір әріптің екі жазылуы емес, екі бөлек әріп. I/ı дыбысын үйренгенде қазақша ы дыбысын бастапқы тірек ретінде пайдалануға болады, бірақ сөздің түрікше айтылуын да тыңдау керек.

Мысалы, ılık сөзінде нүктесіз ı, ал iki сөзінде нүктелі i бар. Сөзді тергенде нүктені ұмыту емле қатесіне әкелуі мүмкін. Жаңа сөзді кирилл әріптерімен ғана жазып алмаңыз: түрікше түпнұсқасын сақтаңыз.

ılıkжылы
ikiекі
kızқыз

Ө, ү және ğ дыбысына назар аударыңыз

Ö мен ü дыбыстарын түсінуге қазақша ө және ү көмектеседі: göl — көл, gün — күн. Дегенмен екі тілдегі барлық дыбыс толық сәйкес келеді деп ойламаңыз. Таныс сөздің өзін тұтас тыңдап қайталау пайдалы.

Ğ әрпі yumuşak ge деп аталады. Оны кәдімгі «г» деп оқымаймыз. Ол алдыңғы дауыстының созылыңқы айтылуына немесе екі дауыстының арасындағы ауысуға әсер етуі мүмкін. Сондықтан dağ, soğuk, değil сөздерін жеке тыңдап үйренген дұрыс.

gölкөл
günкүн
dağтау
şehirқала

Өзіңізді қалай тексересіз?

Алты сөз жазыңыз да, әрқайсысындағы дауысты әріптердің астын сызыңыз. Содан кейін ı/i, o/ö, u/ü айырмашылықтарын белгілеңіз. Сөзді оқығанда тек жылдамдыққа емес, әріпті дұрыс ажыратуға көңіл бөліңіз.

Дыбысталуын тексеру үшін төмендегі Yunus Emre Enstitüsü A1 материалдарына жүгінуге болады. Бір сөзді бірнеше рет тыңдап, кейін мәтінге қарамай қайталаңыз. Жаттығулар дұрыс әріпті тануға көмектеседі; айтылымды тыңдау және сөйлеу арқылы бекітеміз.

Дыбыстау — браузердің синтезделген дауысы. Түрікше дауыс құрылғыда қолжетімді болса жұмыс істейді.

Сөздік

Сөздік
TürkçeҚазақша
çayшай
günкүн
gölкөл
yolжол
dağтау
şehirқала

Өзіңізді тексеріңіз

1. I әрпінің кіші түрін таңдаңыз.
2. «Шай» сөзінің түрікше жазылуы қандай?
3. Түрік әліпбиінде неше әріп бар?
4. Ğ әрпін қалай үйренген дұрыс?

Дереккөздер

КЕЛЕСІ САБАҚ

Түрікше амандасу және танысу

BİRLİKTE · БІРГЕ

Келесі қадамды бірге жасайық.

Мақсат, формат және оқу шарттарын талқылаймыз.

İLK ADIM · БІРІНШІ ҚАДАМ

Сізге лайықты
курсты таңдайық.

Қалай хабарласуға болатынын жазыңыз. Мақсат, формат және оқу шарттарын талқылаймыз.

Ел кодымен жазыңыз, мысалы +7.

WhatsApp арқылы жазу+7 775 490 77 67

Іздеу

Іздеу үшін сөз енгізіңіз.