# Түрікше сандар: санау, баға және заттың саны

Canonical: https://turkacadem.kz/uroki/sandar/

Content reviewed: 2026-11-17

Түрікше сандарды үйренгенде қазақша санау реті көмектеседі: алдымен үлкен разрядты, содан кейін кішісін айтамыз. Бірақ сөздердің түрікше жазылуын жеке есте сақтау керек.

## Бірліктерден ондықтарға

Негізгі сандар: sıfır, bir, iki, üç, dört, beş, altı, yedi, sekiz, dokuz, on. Кейбірі қазақшаға ұқсайды: bir — бір, iki — екі, dört — төрт. Ұқсастықты тірек етіңіз, бірақ түрік әріптерін қазақ әріптерімен алмастырмаңыз.

Ондықтар: yirmi — жиырма, otuz — отыз, kırk — қырық, elli — елу, altmış — алпыс, yetmiş — жетпіс, seksen — сексен, doksan — тоқсан. Әсіресе altı/altmış және yedi/yetmiş жұптарын бөлек қайталаңыз.

## Күрделі санды қалай құраймыз?

Yirmi üç — жиырма үш, kırk beş — қырық бес. Түрікше бөліктердің арасына ve жалғаулығын қоспаймыз. Санның сөздері бөлек жазылады.

Жүз — yüz, мың — bin. Қалыпты санауда 100 үшін bir yüz емес, yüz; 1000 үшін bir bin емес, bin дейміз. Ал екі жүз — iki yüz, екі мың — iki bin.

- on iki — он екі

- otuz dört — отыз төрт

- yüz altmış — жүз алпыс

- iki bin — екі мың

## Саннан кейін көптік жалғауын қоспаймыз

Екі кітап тіркесінің түрікшесі — iki kitap. Мұнда kitap сөзіне -lar жалғауын қоспаймыз, өйткені заттың саны iki арқылы белгілі. Сол сияқты üç gün — үш күн, beş bilet — бес билет.

Салыстыру үшін: кітаптар — kitaplar, бірақ бес кітап — beş kitap. Бұл ұқсастық жаңа үлгіні тезірек түсінуге көмектеседі. Екі тілде ортақ үлгі бар екен деп басқа жалғауларды автоматты түрде көшірмеңіз.

- İki çay, lütfen. — Екі шай беріңізші.

- Üç bilet istiyorum. — Үш билет алғым келеді.

## Бағаны сұрап, түсінбесеңіз нақтылаңыз

Bu ne kadar? — «Бұл қанша тұрады?» Жауаптағы санды түсінуге тырысыңыз: Elli lira — елу лира. Түрік лирасымен бірге kuruş сөзі де қолданылады: on lira elli kuruş — он лира елу куруш.

Санды естімей қалсаңыз, Tekrar eder misiniz? — «Қайталап айтасыз ба?» деп сұраңыз. Жаттығу үшін үйдегі бес затқа ойдан баға қойып, түрікше атаңыз. Бұл оқу мысалы; нақты нарық бағасы емес.

- Bu ne kadar? — Бұл қанша тұрады?

- Tekrar eder misiniz? — Қайталап айтасыз ба?

## Сөздік

- sıfır — нөл

- bir — бір

- iki — екі

- üç — үш

- dört — төрт

- beş — бес

- altı — алты

- yedi — жеті

- sekiz — сегіз

- dokuz — тоғыз

- on — он

- yirmi — жиырма

- yüz — жүз

- bin — мың

## Жаттығулар

### 1. 34 санының түрікше жазылуын таңдаңыз.

1. dört otuz

2. otuz dört

3. kırk üç

Ответ / Жауап: otuz dört. Алдымен ондық: otuz — отыз, содан кейін бірлік: dört — төрт.

### 2. «Бес кітап» қалай айтылады?

1. beş kitap

2. beş kitaplar

3. beş kitaptar

Ответ / Жауап: beş kitap. Сан заттың мөлшерін көрсетіп тұр, сондықтан кітап сөзіне көптік жалғауы қосылмайды.

### 3. Altmış қандай сан?

1. 6

2. 16

3. 60

Ответ / Жауап: 60. Altmış — алпыс. Altı — алты, on altı — он алты.

### 4. Bu ne kadar? сұрағының мағынасы қандай?

1. Бұл кім?

2. Бұл қанша тұрады?

3. Бұл қайда?

Ответ / Жауап: Бұл қанша тұрады?. Bu ne kadar? тіркесі бағаны сұрау үшін қолданылады.

## Источники

- [TDK: сандардың жазылуы](https://tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/sayilarin-yazilisi/)
- [Yunus Emre Enstitüsü: A1 оқу материалдары](https://yee.org.tr/en/yayinlar/yedi-iklim-turkce-a1-ders-kitabi)
